Posts

भारतवर्ष के संस्कृत विश्वविद्यालय*🌹

*भारतवर्ष के संस्कृत विश्वविद्यालय* क्रम संख्या- स्थापना वर्ष- नाम- स्थान १- १७९१ सम्पूर्णानन्द संस्कृत विश्वविद्यालय वाराणसी २- १९६१ कामेश्वर सिंह दरभंगा संस्कृत विश्वविद्यालय दरभंगा ३- १९६२ राष्ट्रीय संस्कृत विद्यापीठ, तिरुपति तिरुपति ४- १९६२ श्री लाल बहादुर शास्त्री राष्ट्रीय संस्कृत विद्यापीठ नयी दिल्ली ५- १९७० राष्ट्रीय संस्कृत संस्थान, नई दिल्ली नयी दिल्ली ६- १९८१ श्री जगन्नाथ संस्कृत विश्वविद्यालय पुरी ७- १९९३ श्री शंकराचार्य संस्कृत विश्वविद्यालय कालडी ८- १९९७ कविकुलगुरु कालिदास संस्कृत विश्वविद्यालय रामटेक ९- २००१ जगद्गुरु रामानन्दाचार्य राजस्थान संस्कृत विश्वविद्यालय जयपुर १०- २००५ श्री सोमनाथ संस्कृत विश्वविद्यालय वेरावल ११- २००५ उत्तराखण्ड संस्कृत विश्वविद्यालय हरिद्वार १२- २००६ श्री वेंकटेश्वर वैदिक विश्वविद्यालय तिरुपति १३- २००८ महर्षि पाणिनि संस्कृत एवं वैदिक विश्वविद्यालय उज्जैन १४- २०११ कर्नाटक संस्कृत विश्वविद्यालय बंगलुरु १५- २०११ कुमार भास्कर वर्मा संस्कृत एवं पुरातन अध्ययन विश्वविद्यालय नलबाड़ी १६- २०१५ श्रीराम संस्कृत महाविद्यालय (प्रा. श्री. अतुल तरटे सर) नासिक १...

संस्कृत की प्रसिद्ध लोकोक्तियाँ*

🌸  *संस्कृतं संस्कृतेर्मूलम्*  🌸 🍁 * संस्कृत की प्रसिद्ध लोकोक्तियाँ* 🍁 *1. संघे शक्ति: कलौ युगे। – एकता में बल है।* *2. अविवेक: परमापदां पद्म। – अज्ञानता विपत्ति का घर है।* *3. कालस्य कुटिला गति:। – विपत्ति अकेले नहीं आती।* *4. अल्पविद्या भयंकरी। – नीम हकीम खतरे जान।* *5. बह्वारम्भे लघुक्रिया। – खोदा पहाड़ निकली चुहिया।* *6. वरमद्य कपोत: श्वो मयूरात। – नौ नगद न तेरह उधार।* *7. वीरभोग्य वसुन्धरा। – जिकसी लाठी उसकी भैंस।* *8. शठे शाठ्यं समाचरेत् – जैसे को तैसा।* *9. दूरस्था: पर्वता: रम्या:। – दूर के ढोल सुहावने लगते हैं।* *10. बली बलं वेत्ति न तु निर्बल : जौहर की गति जौहर जाने।* *11. अतिदर्पे हता लंका। – घमंडी का सिर नीचा।* *12. अर्धो घटो घोषमुपैति नूनम्। – थोथा चना बाजे घना।* *13. कष्ट खलु पराश्रय:। – पराधीन सपनेहुँ सुख नाहीं।* *14. क्षते क्षारप्रक्षेप:। – जले पर नमक छिड़कना।* *15. विषकुम्भं पयोमुखम। – तन के उजले मन के काले।* *16. जलबिन्दुनिपातेन क्रमश: पूर्यते घट:। – बूँद-बूँद घड़ा भरता है।* *17. गत: कालो न आयाति। – गया वक्त हाथ नहीं आता।* *18. पय: पानं भुजङ्गानां केवलं ...

अथ मंगलाचरणम्🌻

*मंगलाचरण* 1--   *कठोपनिषद्* ऊँ सह नाववतु ।सह नौ भुनक्तु ।सह वीर्य करवावहै।तेजस्वी नावधीतमस्तु ।मा विदिषावहै । ऊँ शान्तिः !शान्तिः!!शान्तिः!!! *(ऊँ शब्द परब्रहा का वाचक है ।अतएव मांगलिक है*) 2-- *अभिज्ञानशाकुन्तलम्* या सृष्टिः====वस्ताभिरिष्टाभीरीशः।।---स्रग्धरा छन्द ,, अनुप्रास एंव समासोक्ति अलंकार , *आशीर्वादात्मक* मंगलाचरण , अष्टमूर्ति भगवान *शिव* की स्तुति ।अष्टपदात्मिका पत्रलवी नामक नान्दी। 3- *कादम्बरी* रजोजुषे  जन्मनि सत्ववृत्तये स्थितौ प्रजानां प्रलये तमः स्पृशे। अजाय सर्गस्थितनाशहेतवे त्रयीमयाय त्रिगुणात्मने नमः।। *नमस्कारात्मक* मंगलाचरण , त्रिगुणमय परब्रहा की स्तुति , *वंशस्थ छन्द* 4- *किरातार्जुनीयम्* श्रियः कुरुणामधिपस्य=====दैतवने वनेचरः।। *वस्तुनिर्देशात्मक* मंगलाचरण लक्ष्मी की स्तुति , *वंशस्थ* छन्द। 5- *उत्तररामचरितम्*  इदं कविभ्यः पूर्वेभ्यो नमोवाकं प्रशास्महे।विन्देम देवतां वाचममृतामात्मनः।। *नमस्कारात्मक* मंगलाचरण स्तुति *सरस्वती(वाक् देवी)* द्वादश पद नान्दी का प्रयोग , *पथ्यावक्त्र* छन्द , *श्लेष* अलंकार। 6-- *शिशुपालवधम्* श्रियः पतिः===गर्भाड्गभु...

क्यों ? संस्कृत?

क्यों पढ़ाई जानी चाहिए बच्चों को संस्कृत? आयरलैंड के डबलिन में जॉन स्कॉटस सीनियर स्कूल के संस्कृत शिक्षक रटगर कोर्टेनहोस्र्ट का सम्बोधन जो भारतीय धरोहर पत्रिका में वर्ष 2015 में प्रकाशित हुआ है -  देवियों और सज्जनों, हम यहां एक घंटे तक साथ मिल कर यह चर्चा करेंगे कि जॉन स्कॉट्टस विद्यालय में आपके बच्चे को संस्कृत क्यों पढऩा चाहिए? मेरा दावा है कि इस घंटे के पूरे होने तक आप इस निष्कर्ष पर पहुंचेंगे कि आपका बालक भाग्यशाली है जो संस्कृत जैसी असाधारण भाषा उसके पाठ्यक्रम का हिस्सा है। सबसे पहले हम यह विचार करते हैं कि संस्कृत क्यों पढ़ाई जाए? आयरलैंड में संस्कृत को पाठ्यक्रम में शामिल करने वाले हम पहले विद्यालय हैं। ग्रेट ब्रिटेन और विश्व के अन्य हिस्सों में जॉन स्काट्टस के 80 विद्यालय चलते जहां संस्कृत को पाठ्यक्रम में शामिल किया गया है। दूसरा सवाल है कि संस्कृत पढ़ाई कैसे जाती है? आपने ध्यान दिया होगा कि आपका बच्चा विद्यालय से घर लौटते समय कार में बैठे हुए मस्ती में संस्कृत व्याकरण पर आधारित गाने गाता होगा। मैं आपको बताना चाहूंगा कि भारत में अध्ययन करने के समय से लेकर आज तक संस्कृत पढ़...

विषय- कवियों की उपाधियां एवं उपनाम ।

📚📚 *विषय- कवियों की उपाधियां एवं उपनाम ।*  1. *वाग्देवतावतार* की उपाधि से जाने जाते हैं- उत्तर- *आचार्य मम्मट*     2. *कविताकामिनीहास* उपाधि से जाने जाते हैं- उत्तर- *भास*   3. *कलिकालसर्वज्ञ* उपाधि से जाने जाते हैं-  उत्तर- *हेमचंद्र सूरि*  4. *वररुचि* उपनाम से जाने जाते हैं-  उत्तर- *कात्यायन*  5. *आतपत्र* की उपाधि से जाने जाते हैं-  उत्तर- *भारवि*  6. *कोलाचल* उपाधि से जाने जाते हैं-  उत्तर- *मल्लिनाथ*   7. *पीयूषवर्ष* उपाधि से जाने जाते हैं-  उत्तर- *जयदेव*   8. *अभिनवबाण* की उपाधि से जाने जाते हैं-  उत्तर- *अंबिकादत्त व्यास*   9. *श्रीकण्ठपदलाञ्छन:* उपाधि से जाने जाते हैं-  उत्तर- *भवभूति*   10. *कविताकाननकेसरी* की उपाधि से विभूषित हैं-  उत्तर- *बाणभट्ट*   11. *आदिकवि* की उपाधि से विभूषित हैं-  उत्तर- *वाल्मीकि*  12. *कविताकामिनीविलास* की उपाधि पाने वाले कवि हैं-  उत्तर- *महाकवि कालिदास*  13. *व्यास* की उपाधि धारक कवि हैं- ...

रचनाकार संग्रह

कवि(रचनाकार)         ग्रन्थ नाम १ कुमारदास              जानकीहरणं २ भारवि              किरातार्जुनीयम् ३ माघ                  शिशुपालवधम् ४ रत्नाकर          हरविजयमहाकाव्यम् ५ शिवस्वामी        कप्फनाभ्युदयम् ६ क्षेमेन्द्र          दशावतारचरितम् ७ मङ्खक         श्रीकण्ठाचरितम् ८ वाक्पतिराज      गोउडवहो ९ पद्मगुप्त          नवसाहसाङ्कचरितम् १० बिल्हण        विक्रमाङ्कदेवचरितम् ११ कल्हण         राजतरङ्गिणी १२ सोमेश्वर        कीर्तिकौमुदीचरितम् १३ भर्तृहरि         शतकत्रयम् १४ अप्पयदीक्षितः    कुवलयानन्दः १५ भोजराज      सरस्वतीकण्ठाभरणम् १६ धनञजय      दशरुपकम् १७ अभिनवगुप्त    ध्वन्य...

हिन्दुओ सावधान! नकली शंकराचार्य से बचें*

*हिन्दुओ सावधान! नकली शंकराचार्य से बचें* *मीडिया में दिखाई देने वाले नकली शंकराचार्य की लिस्ट* १.अधोक्षजानंद(पूरी मठ पर अवैध कब्जा करने की चेष्टा करने वाला) २.वासुदेवानंद (कथित हिंदुत्ववादी सरकार द्वारा राममंदिर ट्रस्ट में लिया गया,ज्योतिर्मठ पर अवैध कब्जा करने वाला) ३.अच्युतानंद ४.माधवाश्रम ५.राजराजेश्वराश्रम ६. विश्वदेवानंदतीर्थ ७.नरेंद्रानंद ८.नागेंद्राश्रम ९. ओमकारानंद १०.नृसिंह भारती इन दस को मिलाकर कुल 282 के आसपास नकली शंकराचार्य घूम रहे है। *समस्त भारतवर्ष की जानकारी हेतु* *शंकराचार्य केवल चार ही है* - पूर्व गोवर्धन मठ - श्रीमज्जगतगुरु शंकराचार्य निश्चलानंद सरस्वती जी - पश्चिम शारदा मठ - श्रीमज्जगतगुरु शंकराचार्य स्वरूपानंद सरस्वती जी - उत्तर जोशी मठ - श्रीमज्जगतगुरु शंकराचार्य स्वरूपानंद सरस्वती जी - दक्षिण श्रृंगेरी मठ - श्री भारती तीर्थ महास्वामी जी आज कल *सेकड़ो फर्जी शंकराचार्य*  अपने नाम के आगे शंकराचार्य लिख के घूम रहे है तो बच के रहे इन पाखंडियो से मुख्य 4 पीठ के 4 शंकराचार्य ही है इनके अलावा कोई पांचवे शंकराचार्य नहीं है, अगर कोई ऐसा दावा करता है या करती है तो उस प...

तुलसी पूरब पाप ते* *हरि चर्चा न सुहात ।*

*तुलसी  पूरब पाप ते*           *हरि चर्चा न सुहात ।* *जैसे ज्वरके जोरसे*         *भूख  बिदा  हो  जात ॥* *जब ज्वर (बुखार) का जोर होता है तो अन्न अच्छा नहीं लगता । उसको अन्नमें भी गन्ध आती है । जैसे भीतरमें बुखारका जोर होता है तो अन्न अच्छा नहीं लगता, वैसे ही जिसके पापोंका जोर ज्यादा होता है, वह भजन कर नहीं सकता, सत्संगमें जा नहीं सकता ।* *इसलिये सज्जनो ! एक बातपर ध्यान दें । जो भाई सत्संगमें रुचि रखते हैं, सत्संगमें जाते हैं, नाम लेते हैं, जप करते हैं, उन पुरुषोंको मामूली नहीं समझना चाहिये । वे साधारण आदमी नहीं हैं । वे भगवान्‌का भजन करते हैं, शुद्ध हैं और भगवान्‌के कृपा-पात्र हैं ।*  *परन्तु जो भगवान्‌की तरफ चलते हैं, उनको अपनी बहादुरी नहीं माननी चाहिये कि हम बड़े अच्छे हैं । हमें तो भगवान्‌की कृपा माननी चाहिये, जिससे हमें सत्संग, भजन-ध्यानका मौका मिलता है ।*  *हमें ऐसा समझना चाहिये कि ऐसे कलियुगके समयमें हमें भगवान्‌की बात सुननेको मिलती है, हम भगवान्‌का नाम लेते हैं, हमपर भगवान्‌की बड़ी कृपा है ।* *जैसे नदीका...

संगणक-विषयक-शब्दावली

संगणक-विषयक-शब्दावली (1)ID.— परिचयपत्रम् (2)Data – टंकितांश: (3) Edit – सम्पादनम् (4)Keyboard – कुंचिपटलम् (5) Timeline – समयरेखा  (6) Login – प्रवेश: (7)Share - वितरणम्, प्रसारणम् (8) Laptop – अंकसंगणकम् (9) Search - अन्वेषणम् (10)Default - पूर्वनिविष्ठम् (11)Input – निवेश: (12)Output - फलितम्  (13)Block – अवरोध: (14)Display – प्रदर्शनम् / विन्यास: (15)Wallpaper - भीत्तिचित्रम् (16)Theme – विषयवस्तु: (17)User – उपभोक्ता (18) Smart phone - कुशलदूरवाणी (19)Tag - चिह्नम् (20)Setup – प्रतिष्ठितम् (21)Install - प्रस्थापना / प्रतिस्थापनम् (22)Privacy - गोपनीयता  (23)Manual – हस्तक्रिया  (24)Accessibility - अभिगम्यता (25)Error – त्रुटि:  (26)Pass word – गूढशब्द: (27) Code no. - कूटसंख्या (28) Pen drive - स्मृतिशलाका (1.) क्लास रूमः--कक्ष्या (2.) बेंच (पुस्तक रखने की)---दीर्घोत्पीठिका, (3.) बेंच (बैठने की)---दीर्घपीठिका, (4.) मेज---उत्पीठिका, (5.) कुर्सीः--आसन्दः, (6.) बैगः--स्यूतः, (7.) किताब--पुस्तकम्, (8.) कलम--लेखनी (कलमः), (9.) लडकी--बाला या बालिका, (10.) लडका--बा...

शास्त्रानुसारं नववर्षस्य आरम्भ:

धर्म-शास्त्रानुसारं नववर्षस्य आरम्भ: चैत्रमासस्य शुक्लपक्षे भवति - तत्र सन्ति अनेकानि कारणानि । १. पुष्पिता फलिताश्च भवन्ति वृक्षा: । २. नवरात्रस्य प्रथमं दिनम् । ३.भगवत: श्रीरामचन्द्रस्य राज्याभिषेक: । ४. विक्रमादित्यस्य अखण्डराज्यस्य स्थापनम् । ५. युधिष्ठिरस्य राज्याभिषेक:  इदानीं नववर्षस्य आचरणे नास्ति किमपि वैज्ञानिकं कारणम् ।    उक्तं च - चैत्रे मासे जगद् ब्रह्मा ससर्ज प्रथमेsहनि । शुक्लपक्षे समग्रे तु सदा सूर्योदये सति।। According to the scriptures, the beginning of the new year takes place in the Shukla paksha of Chaitra month, in which there are many reasons. 1.The new flower leaves appear in the tree.. 2.Coronation of Shri Ramchandra. 3.Navaratri is the first day. 4.Vikramaditya established his kingdom. 5.Yudhisthira's coronation was. There is no scientific reason for celebrating New Year at this time.

विभिन्न संस्थाओं के संस्कृत में ध्येय वाक्य

संस्कृत का विरोध करने वाले एक एक कर पढे कि संस्कृत भारत की नीव है . विभिन्न संस्थाओं के संस्कृत ध्येय वाक्य :-- भारत सरकार --        " सत्यमेव जयते " लोक सभा --        " धर्मचक्र प्रवर्तनाय " उच्चतम न्यायालय --        " यतो धर्मस्ततो जयः " आल इंडिया रेडियो --           " सर्वजन हिताय सर्वजनसुखाय " दूरदर्शन --        " सत्यं शिवम् सुन्दरम " गोवा राज्य --        " सर्वे भद्राणि पश्यन्तु मा कश्चिद् दुःखभाग्भवेत्। " भारतीय जीवन बीमा निगम --        " योगक्षेमं वहाम्यहम् " डाक तार विभाग --        " अहर्निशं सेवामहे " श्रम मंत्रालय --        " श्रम एव जयते " भारतीय सांख्यिकी संस्थान --        " भिन्नेष्वेकस्य दर्शनम् " थल सेना --        " सेवा अस्माकं धर्मः " वायु सेना --        " नभःस्पृशं दीप्तम् " जल सेना --        " शं नो वर...

समयलेखनम्

1. कः समयः?  अष्ट वादनम् ( ०८:००)। 2.कः समयः?  नव वादनम् ( ०९:००)। 3.कः समयः?  दश वादनम् ( १०:००)।  4.कः समयः । एकादश वादनम् ( ११:००)। 5.कः समयः ? द्वादश वादनम्(१२:००)।  6.कः समयः?  पञ्चाधिक् एकवादनम् (०१:०५) । 7.कः समयः?  पञ्चाधिक् द्वेवादनम् (०२:०५)।  8.कः समयः?  पञ्चाधिक त्रिवादनम् (०३:०५)।  9.कः समयः ? दशाधिकत्रिवादनम् (०३:१०)। 10.कः समयः?  दशाधिकचतुर्रवादनम् (०४:१०)।  11.कः समयः  दशाधिकपञ्चवादनम् (०५:१०)।  12.कःसमयः?  सपादपञ्चवादनम् (०५:१५)। 13.कः समयः?  सपादषट्वादनम् (०६:१५)। 14.कः समयः?  सपादसप्तवादनम् (०७:१५)। 15. कः समयः?  सार्धअष्टवादनम् (०८:३०)। 16.कः समयः?  सार्धनववादनम् (०९:३०)। 17. कः समयः?  सार्धदशवादनम् (९०:३०)। 18.कः समयः?  पादोनपञ्चवादनम् (०५:४५)। 19.कः समयः?  पादोनषट्वादनम् (०६:४५)। 20.कः समयः?  पादोननववादनम् (०९:४५))।

वाक्यविन्यास-विना /सह

 नमो नमः महोदया  शुभ मध्याह्नम् मम् नाम सुमन केशरवानी।              सह १.माता केन सह मन्दिरं गमिष्यति?  माता पुत्रेण सह मन्दिरं गमिष्यति।  २.रामः केन सह वनं गतवान्?  रामः सीता लक्ष्मणेन्  च सह वनम् गतवान्।  ३. माता केन सह वार्तालापं करोति?  माता अनुजेन् सह वार्तालापं करोति। ४. भवती केन सह विद्यालयं गच्छति?  अहम् सख्या सह विद्यालयं गच्छामि।  ५. भवान् केन सह ध्यानम् करोति?  अहम् रामेण सह ध्यानम् करोमि।  ६. गणेशः केन सह खादति?  गणेशः प्रकाशेन् सह खादति।  ७. अनुजः केन सह आपणम् गच्छति?  अनुजः भगिन्याः सह आपणम् गच्छति।        विना  १.  भवान् केन विना न पठति?  अहम् पुस्तकेन् विना न पठामि । २.भवती केन विना मन्दिरं न गच्छति?  अहम् भगिन्याः विना मन्दिरं न गच्छामि।  ३.सःकेन विना भोजनं न करोति?  सः राहुलेन् विना भोजनं न करोति।  ४. सा केन विना दुग्धम् न पिबति?  सा चाकलेहेन् विना दुग्धम् न पिबति।  ५. राधा केन विना नृत्यम् न करोत...

स्वदिनचर्यायाःवाक्यानि

नमो नमः महोदया  सुप्रभातं मम् नाम सुमन केशरवानी।  १.भवती भोजनस्य अन्ते किम् करोति?  अहम् भोजनस्य अन्ते दन्तकुर्चाः करोमि।  २.सः भोजनस्य अन्ते किम् खादति?  सः भोजनस्य अन्ते क्षीरं खादति।  ३. माता भोजनस्य अन्ते किम् करोति?  माता भोजनस्य अन्ते सर्वेजनाः मिष्ठानं ददाति।  ४.शिक्षिका सम्भाषणस्य अन्ते किम् करोति?  शिक्षिका सम्भाषणस्य अन्ते शान्ति मत्रं वदति।  ५. पितुः भोजनस्य अन्ते किम् करोति?  पितुः भोजनस्य अन्ते भ्रमणं करोति।          बहु   किञ्चित १.माता बहु कार्यं करोति।  २.पितामही किञ्चित कार्यं करोति।  ३. कोरोनाकालपूर्वे भक्ताः बहु मन्दिरं गच्छन्ति।  ४.कोरोनाकाले किञ्चित जनः मन्दिरं गच्छति।  ५. गजः बहु जलं पिबति।  ६. कुक्कुरः किञ्चित जलं पिबति।  ७.बालकः बहु खादति।  ८.वृद्धः किञ्चित खादति । ९.अहम् बहु कोलाहलं करोमि।  ९०.मम् भगिन्याः किञ्चित कोलाहलं करोति।             एव १.अहम् गृहतः सार्ध नववादने विद्यालयं एव गच्छामि।  २....

अभ्यास पुस्तकम्-संस्कृतम् यूट्यूबवीडियो

 अभ्यासपुस्तकम् 1 https://youtu.be/1WwNpNqsbwY अभ्यासपुस्तकम् 2 https://youtu.be/j0BKI17X8UE अभ्यासपुस्तकम् 3 https://youtu.be/biO5Ej9H-bI अभ्यासपुस्तकम् 4 https://youtu.be/XuWcuGcA68Y अभ्यासपुस्तकम् 5 https://youtu.be/8fHA5c5dtpA अभ्यासपुस्तकम् 6 https://youtu.be/Ndl7rbHILg0 अभ्यासपुस्तकम् 7 https://youtu.be/OUYtamhTKv8 अभ्यासपुस्तकम् 8 https://youtu.be/3GMzt0Lmhgo अभ्यासपुस्तकम् 9 https://youtu.be/OQtBR6LZCW4 अभ्यासपुस्तकम् 10 https://youtu.be/6bAVUI3CQq8 अभ्यासपुस्तकम् 11 https://youtu.be/6vM8Hm-0GQg अभ्यासपुस्तकम् 12 https://youtu.be/83UZQMO_oBY अभ्यासपुस्तकम् 13 https://youtu.be/2YpQ1PtEDsc अभ्यासपुस्तकम् 14 https://youtu.be/3YIS05zOsMI अभ्यासपुस्तकम् 15 https://youtu.be/WPc6IwD7rH8 अभ्यासपुस्तकम् 16 https://youtu.be/hsVk9i9v1Vs अभ्यासपुस्तकम् 17 https://youtu.be/btNu4dj_IBY ----' *संस्कृत भारती दिल्ली द्वारा संचालित पाणिनि अष्टाध्यायी की स्वाध्याय शाला*   *प्रथमं दिनम्*  https://youtu.be/nkW55Pg61HA *द्वितीयं दिनम्*  https://youtu.be/A07ulwICM2g *तृतीयदिनम्* ht...

वाक्य अभ्यास-2

 संस्कृत वाक्य अभ्यासः   ~~~~~~~~~~~~  #onlineसंस्कृतशिक्षणम्_फेसबुक_समूह श्रेष्ठी देवप्रकाशः एक-लक्ष रूप्यकाणि अददत्  = सेठ देवप्रकाश ने एक लाख रूपए दिये । माता रजनीदेवी एकपञ्चाशत-सहस्त्र रुप्यकाणि अददत्  = माता रजनीदेवी ने इक्यावन हजार दिये ।  सत्कार्ये सर्वे दानं ददति  = सत्कार्य में सभी दान दे रहे हैं ।  भवन्तः / भवत्यः अपि ददतु । = आप सभी भी दीजिये ।  हरिदासः पञ्चविंशति-सहस्त्र रुप्यकाणि ददाति  = हरिदास पच्चीस हजार दे रहे हैं ।  रामेश्वरः एकादश-सहस्त्र रुप्यकाणि अयच्छत्  = रामेश्वर ने ग्यारह हजार दिये  (तदानीम् एकः निर्धनः आगच्छति   = तभी एक निर्धन आता है । )  * मम अपि एकादश-रुप्यकाणि लिखतु    = मेरे भी ग्यारह रुपये लिखिये ।  * मम पार्श्वे केवलं एतावद् एव धनम् अस्ति    = मेरे पास केवल इतना ही धन है ।  * मम नाम अपि मा वदतु ।   = मेरा नाम भी मत बोलिये ।   * निर्धनानां विद्यार्थीनां कृते दानं स्वीक्रियते खलु !   = निर्धन विद्यार्थियों के लिये दान लिया ...

वाक्य अभ्यास-1

 #onlineसंस्कृतशिक्षणम्_फेसबुक_समूह सुभाषस्य गृहं गतवान् अहम् । = सुभाष के घर मैं गया।  सः मोदकम् अखादयत्। = उसने लड्डू खिलाया । अनन्तरं देवेशस्य गृहं गतवान् अहम् । = उसके बाद देवेश के घर गया।  सः नारिकेलम् अखादयत्। = उसने नारियल खिलाया।  अनन्तरम् अर्चनायाः गृहं गतवान् अहम् । = उसके बाद अर्चना के घर गया।  सा मोमकम् अखादयत्। = उसने पेड़ा खिलाया। अनन्तरम् सुमित्रायाः गृहं गतवान् अहम् । = उसके बाद सुमित्रा के घर गया।  सा सैंयावम् अखादयत्। = उसने हलुआ खिलाया। अधुना किमपि खादतुं न इच्छामि। = अब कुछ नहीं खाना चाहता हूँ।  अधुना गृहम् आगत्य तक्रं पिबामि। = अभी घर आकर छाछ पी रहा हूँ। -------- #onlineसंस्कृतशिक्षणम्_फेसबुक_समूह अद्य केशवः अनुपस्थितः आसीत्।  = आज केशव अनुपस्थित था।  किमर्थम् ?  = क्यों ?  अद्य केशवस्य मातुः स्वास्थ्यं सम्यक् नास्ति। = आज केशव की माता जी का स्वास्थ्य ठीक नहीं है।  केशवः मातरं चिकित्सालयं नीतवान्।  = केशव माँ को चिकित्सालय ले गया था।  केशवः श्वः अपि न आगमिष्यति। = केशव कल भी नहीं आएगा।  अद्य व...

फल के नाम

 दाडिमम् - आनर अक्षोटम् - अखरोट आग्रलम् - अमरुद आम्रम् - आम मृद्धीका - अंगूर कर्कटिका - ककड़ी काजवम् - काजू जम्बीरम् - कागजी नींबू कदलीफलम् - केला शुष्कद्राक्षा - किशमिश खर्बुजम् - खरबूजा खर्जुरम् - खजूर उदुम्बरम् - गूलर मधुकर्कटी - चकोतरा प्रियालम् - चिरौंजी जम्बु - जामुन कालिदन्दम् - तरबूज बीजधान्यम् - धनिया अमृतफलम् - नासपाती नारड्गम् - नारंगी नारिकेलम् - नारियल जम्बीरम् - नींबू अकोलम् - पिश्ता पौष्टिकम् - पोस्ता वातादम् - बादाम कर्कन्धु - बंर मधुरिका - मुनक्का सेवम् - सेव

संस्कृत भारती सूचना websites

 वेबसाइट अखिलभारतीयपेज -  https://samskritabharati.in/ वेबसाइट देहलीप्रान्तपेज -  https://samskritabharati.in/state/media_prant?samskrita_bharati=Vm0xMFYySXlSWGhWYkdSVlYwZDRXRmxVU2pSVU1YQllUVmM1VTJKR2NGZFdiRkpYVkRKS1YxTnNjRmhoTVZveldWZHpkMlF4WkhKa1JsWnBWa1ZhVkZaR1kzaFZNRFZ5VFZWV2FHVnFRVGs9 संस्कृतशिक्षणम् वेबसाइट https://www.samskritashikshanam.in अभ्यासपुस्तकम्  https://www.samskritashikshanam.in/abhyashpustakam पत्राचारद्वारासंस्कृतम् https://www.samskritashikshanam.in/pattrachar सम्भाषणसंदेशपत्रिका https://sambhashanasandesha.in संस्कृतभारतीपुस्तकानि https://samskritabharati.in/bookstore संवादशाला https://samskritabharati.in/samvadashala दानम् (डोनेशन) https://samskritabharati.in/donate_for_international_HQ फ़ेसबुक पेज़- https://www.facebook.com/samskritabhartidelhi/ टेलीग्राम चैनल- https://t.me/joinchat/QA54lRrc418vXMOYMWIqyg इंस्टाग्राम- https://www.instagram.com/p/CDTiHTSFzNP/?igshid=hamunigyu9bs ट्विटर- https://twitter.com/SB_Delhi?s=08 यूट्यूब-  https://ww...

।। विद्यालय से जुड़े नाम संस्कृत में ।।

 ।। विद्यालय से जुड़े नाम संस्कृत में ।। (1.) क्लास रूमः--कक्ष्या (2.) बेंच (पुस्तक रखने की)---दीर्घोत्पीठिका, (3.) बेंच (बैठने की)---दीर्घपीठिका, (4.) मेज---उत्पीठिका, (5.) कुर्सीः--आसन्दः, (6.) बैगः--स्यूतः, (7.) किताब--पुस्तकम्, (8.) कलम--लेखनी (कलमः), (9.) लडकी--बाला या बालिका, (10.) लडका--बालः, (11.) छाता---छत्रम्, (12.) टीचर (पुरुष)---शिक्षकः, (13.) टीचर (लेडी) शिक्षिका, (14.) अलमारी--काष्ठमञ्जूषा, (15.) आरामकुर्सी---सुखासन्दिका, (16.) इंक पेंसिल, डॉट पेन--मसितूलिका, (17.) शूज--उपानह्, (18.) ड्रेस---परिधानम्, (19.) ओढनी--प्रच्छदपटः, (20.) ओवरकोट---बृहतिका, (21.) कंघी---प्रसाधनी, (22.) कक्षा का साथी---सतीर्थ्यः, सहपाठी, (23.) कमरा---कक्षः, (24.) खिडकी---गवाक्षः, (25.) पंखा---व्यजनम्, (26.) एसी---वातायनम्, (27.) डेस्टर--मार्जकः, (28.) इन्स्पेक्टर---निरीक्षकः, (29.) कम्प्यूटर---संगणकः, (30.) कागज---कर्गदः, (कागदः) (कर्गलम्) (31.) रिफिल---मसियष्टिः, (32.) कॉपी---सञ्चिका, (33.) रजिस्टर---पञ्जिका, (34.) कार्टुन--उपहासचित्रम्, (35.) ड्रॉइंग---रेखाचित्रम्, (36.) कॉलेज--महाविद्यालयः, (...